Home | Actueel | Tweede kamer neemt boek 'Reset de Gemeentelijke ICT' in ontvangst

Actueel


 

Tweede kamer neemt boek 'Reset de Gemeentelijke ICT' in ontvangst

10 december 2021


Op 7 december 2021 heeft de commissie Digitale Zaken van de Tweede Kamer het eerste exemplaar van het boek ‘Reset de Gemeentelijke ICT’ in ontvangst genomen.

 

Hieronder is de pitch t.b.v. Vaste Kamercommissie Digitale Zaken te lezen.

 

Geachte commissieleden, goedemiddag,

Allereerst dank dat u ons in de gelegenheid stelt om het eerste exemplaar van ons boek aan u te overhandigen.

Wij hebben een boek geschreven met als titel ‘Reset de gemeentelijke ICT’. Het boek bevat onze ideeën over ontwikkeling van Informatie en Communicatie Technologie, kortweg ICT, bij gemeenten.

Als burger zijn wij afhankelijk van de overheid. Daarbij is de gemeente de dichtstbijzijnde overheid. We gaan naar de gemeente om ons in te schrijven als inwoner, voor het vastleggen van onze formele identiteit, als we verhuizen of ons huis willen verbouwen, als we speciale zorg nodig hebben of financieel in de knoei komen. En dan laat ik de rol van de gemeente op sociaal en cultureel gebied nog maar even onbesproken.

Vrijwel alle dienstverlening van de gemeente gebruikt ICT. Wanneer de ICT niet goed functioneert, dan beïnvloedt dat de kwaliteit en de beschikbaarheid van de gemeentelijke dienstverlening.

Toch is de combinatie van ICT en gemeente niet altijd een succesverhaal. De gemeentelijke dienstverlening functioneert doorgaans redelijk tot goed. Maar wanneer je, zoals nu, te maken krijgt met bijzondere omstandigheden, zoals Corona, of de effecten van klimaatverandering, agressieve inbreuken op de digitale veiligheid, dan wordt duidelijk hoe kwetsbaar die gemeentelijke dienstverlening feitelijk is.

Gemeenten zijn en voelen zich autonoom. Cultureel, sociaal en economisch is dat een groot goed. Maar als je die autonomie te nadrukkelijk doortrekt naar ICT, leidt tot vreemde situaties. Veel van de gemeentelijke dienstverlening aan inwoners en ondernemingen is in het hele land gelijk mede door landelijke wet- en regelgeving. Toch richten veel van de 352 gemeenten hun processen op een eigen manier in en definiëren daarbij ook hun eigen ICT-aanpak. Dat leidt niet alleen tot een grote diversiteit, maar ook tot onnodige kosten en doublures. Het bemoeilijkt de uitwisseling van gegevens en zorgt voor steeds meer problemen bij het managen en onderhouden van die ICT-inspanningen. De potentieel positieve bijdrage van ICT aan de dienstverlening leidt steeds vaker tot onnodige bureaucratie en tot rechtsongelijkheid.

Een groot deel van de ICT-inspanningen van gemeenten is uitbesteed aan externe partijen. De keuzes die gemeenten maken werkt ook door bij die externe partijen. De specifieke eisen en wensen van gemeenten op ICT-gebied leiden vaak tot maatwerk aanpassingen in oorspronkelijk redelijk uniforme ICT-oplossingen.  Dat maatwerk en de diversiteit vermindert niet alleen de efficiency en betrouwbaarheid, het maakt de ICT-inspanning vooral ook onnodig kostbaar en beperkt de mogelijkheden voor snelle verbetering en vernieuwing.

 

Wij pleiten voor een reset van de gemeentelijke ICT. Net zoals je dat doet wanneer je pc of laptop is vastgelopen. De onnodige ballast die zich in de loop der tijd heeft opgehoopt probeer je kwijt te raken en je start opnieuw.

Gemeenten zijn gewend zijn om bestaande systemen en processen door te ontwikkelen in kleine stappen. Wij denken dat die aanpak onverantwoord lang gaat duren. En uiteindelijk levert dat niet gewenste oplossing op.

Dat is geen onmogelijk theoretisch verhaal. De gemeente kan haar dienstverlening niet een tijdje stil zetten. Daarom zouden gemeenten moeten beginnen met het stroomlijnen van wat wel wordt genoemd de ICT-infrastructuur. Die is niet specifiek voor één bepaalde gemeente: feitelijk zou hij overal gelijk kunnen zijn. Het zijn de netwerken die computers koppelen, en die zorgen voor aansluiting op het internet, maar ook voor de opslag en toegang tot gegevens en applicaties. Die ICT-infrastructuur zorgt dat de gemeente digitaal bereikbaar is voor andere overheden, voor ons als burger en voor private en publieke organisaties. Je kunt het vergelijken met het fysieke wegennet: de inrichting is standaard en de regels zijn overal gelijk. Die betere ICT-infrastructuur zou je parallel aan de bestaande opnieuw kunnen inrichten. Veel van de bouwstenen daarvoor zijn al aanwezig.

De huidige ICT-infrastructuur is heel complex. Voor een deel is dat het gevolg van de gebruikte technologie. Iedere gemeente maakt haar eigen keuze. Er zijn standaarden maar die worden niet altijd nageleefd. Er is onvoldoende overzicht over het geheel. Zo is er bijvoorbeeld geen sluitend overzicht van welke websites en e-maildomeinen actief bij gemeenten actief zijn. Dat geldt overigens voor de hele overheid. Iedere onverlaat kan zo maar een website of e-maildomein opzetten en zich voordoen als overheid.

Veel gemeentelijke netwerken zijn zo basaal opgebouwd dat, wanneer een hacker erin slaagt om op het netwerk binnen te komen, in veel gevallen het hele netwerk open ligt.

De reset houdt ook in dat gemeenten veel meer met elkaar  en hun leveranciers gaan samenwerken. Dat samenwerken zou moeten gebeuren vanuit een overkoepelende en breed gedragen visie, waarbij het duidelijk is waar verantwoordelijkheden liggen en hoe sturing en uitvoering wordt vormgegeven.  Wanneer de ICT infrastructuur zó wordt aangepast, dan ontstaat een veel betrouwbaarder en veiliger basis voor de verwerking en de ontsluiting van data. Het beheer kan aanzienlijk eenvoudiger en professioneler. Het leidt ook tot aanzienlijke kostenbesparingen doordat het onnodige doublures en individuele maatwerk sterk wordt verminderd.

Daarom pleiten wij voor een reset van de gemeentelijke ICT, als eerste stap in een brede en fundamentele heroriëntatie op ICT.

De gemeenten zouden het voortouw kunnen nemen voor de rest van de overheid.

Het doel is uiteindelijk om de dienstverlening beter en minder kwetsbaar te maken, beter te managen en beter voor te bereiden op de toekomst.

Met deze woorden is wat ons betreft de officiële overhandiging van het boek een feit. We staan nu open voor uw vragen en opmerkingen.